Północna część obszaru administracyjnego RDLP w Olsztynie jest bardziej zróżnicowana siedliskowo. Dzięki większej ilości opadów oraz żyźniejszym, głównie polodowcowym glebom, występują tu przede wszystkim drzewostany liściaste i mieszane.

Część środkowa charakteryzuje się nieco słabszymi siedliskami, ukształtowanymi na terenach moren czołowych oraz w strefach materiałów międzymorenowych. Dominują tu siedliska boru świeżego. Jednocześnie w pasie od Miłomłyna do Strzałowa znajdują się największe kompleksy leśne, takie jak Lasy Taborskie, Puszcza Napiwodzko-Ramucka oraz Puszcza Piska (w części administrowanej przez RDLP w Olsztynie), a także wyjątkowo atrakcyjne krajobrazowo tereny leśne z licznymi jeziorami.

Najbardziej wysunięta na południe część RDLP Olsztyn charakteryzuje się siedliskami i zbiorowiskami roślinnymi typowymi dla dawnych rozlewisk wód polodowcowych. Warunki te wpływają na skład gatunkowy drzewostanów, w których dominują sosna i brzoza – gatunki o niewielkich wymaganiach siedliskowych.

Klimat

Zróżnicowanie drzewostanów wynika również z położenia regionu na styku wpływów klimatu kontynentalnego i atlantyckiego. W efekcie występują tu zarówno fragmenty drzewostanów typowych dla obszarów borealnych, jak i zbiorowiska charakterystyczne dla Pomorza.

Cechy klimatu na terenie RDLP w Olsztynie:

• suma opadów rocznych: 500–634 mm,
• średnia temperatura: 7,0–7,7°C,
• długość okresu wegetacyjnego: 190–200 dni.

Gleby i siedliska

Pod względem dominujących gatunków drzew lasy RDLP w Olsztynie można podzielić na trzy główne rejony. Największy z nich, obejmujący Kurpie oraz południowe części Warmii i Mazur, charakteryzuje się przewagą drzewostanów sosnowych. W części północnej dominują dąb i świerk pospolity, natomiast w części zachodniej występuje buk.

W ujęciu statystycznym gatunkiem dominującym w lasach RDLP w Olsztynie jest sosna. Pozostałe gatunki zajmują następujący udział:

• brzoza – 10%,
• dąb, klon, wiąz, jesion – 8%,
• olsza i świerk – po 6%,
• buk – 4%.